RSS Feed

Το βιβλίο για βρέφη 0 – 1 

Της Πολίτου Μαρούλας, Φιλολόγου Α.Π.Θ

Αυτή η ηλικία είναι η πιο κρίσιμη για να περάσει το βιβλίο αβίαστα στην ρουτίνα του παιδιού και να αποτελέσει ένα μελλοντικό του ενδιαφέρον. 

Πράγματι, σε αυτή την φάση το βιβλίο είναι ένα παιχνίδι, και το πλέον ασφαλές!

 Η γονεϊκή φιλοσοφία των άλλοτε γενεών στην πρώτη επαφή του παιδιού με το βιβλίο δεν προσφέρεται. Όπως και οποιοδήποτε παιχνίδι δεν μπορεί να γίνει ενδιαφέρον για ένα βρέφος αν δεν χρησιμοποιηθεί από και κοινού με τον γονιό, έτσι και το βιβλίο. Ο γονιός οφείλει να συμμετάςχει ενεργά σε όλο αυτο. Σε αυτή την ηλικία, το παιδί χρησιμοποιεί αντικείμενα μόνο για επιβεβαιώσει την παρουσία του και να βιώσει την ατομικότητά του, όμως μέσα από την επικοινωνία με το άλλο. Η συναναστροφή με τον γονέα, γιαγιά κ.ο.κ. είναι που δημιουργεί την αυτογνωσία στο νέο άνθρωπο. Ακόμη, και όταν με το πέρας των μηνών το βρέφος αρχίζει να προσφέρει τα αντικείμενα για να «παίξει», αυτό συμβαίνει για να δηλώσει το παρόν και να δημιουργήσει το επικοινωνιακό περιβάλλον, μέσα από το οποίο θα μπορεί το ίδιο να αφουγκραστεί τον εαυτό του. 

Στο στάδιο αυτό δεν παίζει ρόλο η θεματική του βιβλίου. Αυτο που εξάπτει την περιέργεια αλλά και την φαντασία, είναι η αφή. Έτσι, η καλύτερη δυνατή επιλογή είναι ο,τι μπορεί να εναλλάσσει διάφορα υλικά στις σελίδες του, ώστε το παιδί να χρησιμοποιήσει τα χέρια του ή ακόμη και να το «γευτεί»! Προτείνονται κυρίως τα πάνινα βιβλία. 

Για τους πρώτους μήνες ενδείκνυνται βιβλία ασπρόμαυρα, αφού η όραση του παιδιου περιορίζεται σε αυτά τα χρώματα. Το πρώτο χρώμα έπειτα που αντιλαμβάνεται είναι το κόκκινο.

Τιπ: υπάρχουν αδιάβροχα βιβλία για παν ενδεχόμενο!!! 

Advertisements

Το βιβλίο κατά τις πρώτες ηλικίες 

Της Πολίτου Μαρούλας 

Το βιβλίο μπορεί να γίνει μια συνήθεια από τα πρώτα χρόνια της ζωής του ανθρώπου. Αρκεί να είναι κάτι που προσφέρεται στο παιδί αβίαστα. Το βιβλίο και η τριβή με αυτό κατά τα πρώτα αναπτυξιακά στάδια πρέπει να είμαι μια διαδικασία κοινή για γονιό και παιδί, μια διαδικασία που θα θεμελιώνει την σχέση τους. Τα αποτελέσματα δεν θα περιορίζονται μόνο στην αγάπη του παιδιού για το βιβλίο, αλλά  θα επωφελήσει τον γονεϊκό δεσμό σε πολλά επίπεδα, όπως και θα καλλιεργήσει δεξιότητες δημιουργώντας ένα ισχυρό πνευματικό υπόβαθρο για το βρέφος, και αργότερα για το νήπιο. 

«Το αμάρτημα της μητρός μου»: Ένα παράθυρο στη Θράκη του 19ου αι.

Εισήγηση της Δέσποινας Γαβριηλίδου

 

Κύριες και κύριοι καλησπέρα σας,

Με αφορμή τη συμπλήρωση 120 χρόνων από το θάνατο του Γεώργιου Βιζυηνού, απόψε βρισκόμαστε εδώ, για να τιμήσουμε το μεγάλο τέκνο της Θράκης, που μέσα από το έργο του, προβάλλει ένα μέρος του πλούσιου λαογραφικού θησαυρού μας.

Συγκεκριμένα, στην παρούσα εισήγηση, θα μιλήσουμε για κάποιες από τις όψεις της θρακικής ζωής, όπως παρουσιάζονται σ’ ένα από τα πιο αγαπημένα διηγήματα της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας, «Το αμάρτημα της Μητρός μου».

Στο « Αμάρτημα της μητρός μου», ο συγγραφέας παρουσιάζεται γοητευμένος από την πατρική εστία και τα ιερά χώματα του τόπου του, μας μιλάει για τη μητρική στοργή και μας μεταφέρει σε θρησκευτικές εικόνες τυπολατρίας και τελετουργίας.

Γενικά, αντλεί την πρώτη ύλη του διηγήματος του από την παραδοσιακή κοινωνία της Βιζύης του 19ου αι. Επιλέγει ως ήρωες λαϊκά πρόσωπα της παραδοσιακής κοινωνίας, αναδεικνύοντας παράλληλα το εθιμικό πλαίσιο της περιοχής του και εντοπίζει τις συνέπειες που έχει αυτό στον ψυχισμό των ανθρώπων.

Με τη χρήση των λαογραφικών στοιχείων η αφήγηση ξεπερνά τα πλαίσια της προσωπικής και οικογενειακής ιστορίας και αποκτά ευρύτερες διαστάσεις, αφού ο συγγραφέας “μεταφέρει στο έργο του κομμάτια αυθεντικής ζωής, μέσα στο οποίο αναπνέει η εθνική ψυχή, εικονίζεται ο εθνικός βίος, μιλάει το λαϊκό συναίσθημα και ξαναζωντανεύει πολλά στοιχεία της θρακιώτικης παράδοσης.”

Αν και το συγκεκριμένο διήγημα προσφέρεται για περαιτέρω ανάλυση, εμείς θα σταθούμε σε τρία βασικά στοιχεία της θρακικής ζωής του 19ου αιώνα.

Το πρώτο είναι η θέση της γυναίκας στη θρακική κοινωνία.

Οι γυναίκες εκείνη την εποχή έπρεπε να φροντίζουν την οικογένειά τους, απασχολούμενες, με μια σειρά οικιακών δουλειών και παράλληλα όφειλαν να προστατεύουν την τιμή και το όνομά τους. Μια γυναίκα δε μπορούσε να βγαίνει από το σπίτι της, χωρίς τη συνοδεία του άντρα της, καθώς υπήρχε πάντα ο κίνδυνος να θεωρηθεί από την τοπική κοινωνία ότι δε σέβεται το σύζυγό της.

Στις κλειστές κοινωνίες ήταν πολύ εύκολο να κατηγορηθεί μια γυναίκα για ανηθικότητα, έστω κι αν την έβλεπαν απλώς να μιλάει με κάποιον άντρα, ή να θεωρηθεί ασυνεπής απέναντι στις υποχρεώσεις της, αν δε βρισκόταν διαρκώς στο σπίτι της, ασχολούμενη με τα οικιακά της καθήκοντα.

Ενδεικτικά, ο συγγραφέας μας αναφέρει για τη μητέρα του:

Ἀφ’ ὅτου ἀπέθανεν ὁ πατὴρ μας, δὲν εἶχεν ἐξέλθει τῆς οἰκίας. Διότι ἐχήρευσε πολὺ νέα καὶ ἐντρέπετο νὰ κάμῃ χρῆσιν τῆς ἐλευθερίας, ἥτις, καὶ ἐν αὐτῇ τῃ Τουρκίᾳ, ἰδιάζει εἰς πᾶσαν πολύτεκνον μητέρα. Ἀλλ’ ἀφ’ ἧς ἡμέρας ἔπεσεν ἡ Ἀννιὼ σπουδαίως εἰς τὸ στρῶμα, ἔβαλε τὴν ἐντροπὴν κατὰ μέρος.

Όπως μας αναφέρει ο Βιζυηνός, οι γυναίκες που ήταν πολύτεκνες ,αν έχαναν το σύζυγό τους, μπορούσαν να βγαίνουν από το σπίτι τους χωρίς να φοβούνται μήπως τις κατακρίνουν . Η κοινωνία αναγνώριζε το δικαίωμα σε μια μητέρα να εργαστεί, εφόσον δεν υπήρχαν άλλοι οικονομικοί πόροι για την επιβίωση της οικογένειάς της.

Η συνήθεια αυτή επικρατούσε και στην ίδια την Τουρκία, όπως πληροφορούμαστε από το απόσπασμα. Αξίζει να σημειώσουμε, πως η Βιζύη βρισκόταν στην τουρκοκρατούμενη Ανατολική Θράκη και βρισκόταν άρα υπό την επιρροή των τούρκικων τρόπων ζωής.

Γενικότερα, το λαογραφικό στοιχείο είναι άμεσα συνυφασμένο με τις δεισιδαιμονίες, τις δοξασίες, τις προλήψεις και τα λαϊκά θρησκευτικά δρώμενα της Θράκης του 19ου αι.

Οι κάτοικοι του χωριού κινούνται με βάση όσα έχουν μάθει από τους προγόνους τους και το βλέπουμε στον τρόπο που αντιμετώπιζαν τον κόσμο, αναβιώνοντας τρόπους και σκέψεις ενός ουσιαστικά πολύ απομακρυσμένου παρελθόντος.

Σας παραθέτω το εξής απόσπασμα από το κείμενο:

Πᾶσα νόσος, ἄγνωστος εἰς τὸν λαόν, διὰ νὰ θεωρηθῇ ὡς φυσικὸ πάθος, πρέπει, ἤ νὰ ὑποχωρήσῃ εἰς τὰς στοιχειώδεις ἰατρικὰς τοῦ τόπου γνώσεις, ἤ νὰ ἐπιφέρῃ ἐντὸς ὁλίγου τὸν θάνατον. Εὐθὺς ὡς παραταθῇ καὶ χρονίσῃ, ἀποδίδεται εἰς ὑπερφυσικὰς αἰτίας, καὶ χαρακτηρίζεται ὡς ἐξωτικόν.

Στη Θράκη του 19ου αιώνα, οι ασθένειες διακρίνονταν σε αυτές που οφείλονταν σε φυσικά αίτια και σε αυτές που αποδίδονταν  σε υπερφυσικούς παράγοντες.

Η ίαση των πρώτων αναζητείται σε βότανα, σε δήθεν μορφωμένους, σε κομπογιαννίτες, σε επιτήδειους που υποτίθεται ασκούσαν το επάγγελμα του γιατρού, όπως Ὁ χονδρὸς τῆς συνοικίας κουρεύς, ἦτον ὁ μόνος ἐπίσημος ἰατρὸς ἐν τῇ περιφερείᾳ μας.

Η θεραπεία των δεύτερων περιλάμβανε εξορκισμούς του κακού, χαϊμαλιά, προσευχές μαγισσών, τάματα και άλλα τέτοια παρόμοια μέσα. Οι ασθένειες αυτές αποδίδονταν σε υπερφυσικά αίτια,  σε σκοτεινές δυνάμεις του κακού και σε δεισιδαιμονίες, όπως:

Ὁ ἀσθενὴς ἐκάθησεν εἰς ἄσχημον τόπον. Ἐπέρασε νύκτα τὸν ποταμόν, καθ’ ἥν στιγμὴν αἱ Νηρηῗδες ἐτέλουν ἀόρατοι τὰ ὄργιά των. Ἐδιασκέλισε μαῦρον γάτον, ὁ ὁποῖος ἦτο κυρίως ὁ ἔξω ἀπὸ ἐδῶ μεταμορφωμένος.

Η αιτιολόγηση αυτών των ασθενειών όσο και τα μέσα αντιμετώπισης που χρησιμοποιούσαν οι άνθρωποι της εποχής, οφείλονταν στην αμάθεια καθώς και στο χαμηλό μορφωτικό επίπεδό τους, που τους καθιστούσε ευκολόπιστους.

Έτσι, το φαινόμενο δικαιολογείται εν μέρει αν σκεφτούμε ότι επρόκειτο για μια κλειστή αγροτική κοινωνία αλλά και εξαιτίας των ανεπαρκών γνώσεων της ιατρικής της εποχής, αφού δεν είχαν πρόσβαση οι κάτοικοι, που μάλιστα ήταν προσκολλημένοι και στην παράδοση.

Γι’ αυτό, λοιπόν τις αθεράπευτες ασθένειες ,η θρησκεία τις θεωρεί έργα του σατανά και προσπαθεί να τις θεραπεύσει με εξορκισμούς και ευχές, απαγορεύοντας αυστηρά στους πιστούς να χρησιμοποιούν μέσα μαγικά, που αποτελούν  αμαρτία.

Ἡ μήτηρ μου ἦτο μᾶλλον εὐλαβὴς παρὰ δεισιδαίμων. Κατ’ ἀρχὰς ἀπετροπιάζετο τὰς τοιαῦτας διαγνώσεις, καὶ ἠρνεῖτο νὰ ἐφαρμόσῃ τὰς προτεινομένας γοητείας, φοβουμένη μὴ ἁμαρτήσῃ κι έτσι χρησιμοποιούσε τους θρησκευτικούς τρόπους απαλλαγής από τον σατανά.

Ωστόσο, μετά τις ατελέσφορες προσπάθειες της μητέρας με τη χρήση θρησκευτικών μέσων, καταφεύγει απελπισμένη στα μαγικά και όπως αναφέρεται μέσα στο κείμενο Ἡ θρησκεία ἔπρεπε νὰ συμβιβασθῇ μὲ τὴν δεισιδαιμονίαν.

Άρα, παρατηρούμε πως το λαογραφικό στοιχείο είναι άμεσα συνυφασμένο με το θρησκευτικό και ότι πολλά στοιχεία παραμένουν αναλλοίωτα ως τις μέρες μας, όπως για παράδειγμα, ο μαγικός- συμβολικός αριθμός σαράντα, η πίστη στην ύπαρξη δαιμονίων  μέσα στον άνθρωπο, οι διηγήσεις για τον τρόπο με τον οποίο φεύγουν τα δαιμόνια της ώρα της Θείας Λειτουργίας.

Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα λαογραφικού στοιχείου, το οποίο συνδέεται άμεσα με τη θρησκεία είναι η σκηνή με τη χρυσαλίδα, την επίκληση δηλαδή, προς το νεκρό πατέρα, σαν έσχατο μέσο σωτηρίας του παιδιού.

Το συγκεκριμένο λαϊκό δρώμενο έχει σχέση με την πανάρχαια θρησκευτική συνήθεια της λατρείας και της θεοποίησης των νεκρών.

Η πίστη των ανθρώπων στην ικανότητα της ψυχής ενός νεκρού να επιστρέφει  στη γη, οφείλεται στην αδυναμία τους κατανοήσουν τον οριστικό αποχωρισμό τους από τα αγαπημένα πρόσωπα. Έτσι, επινοούν τρόπους με τους οποίους προσπαθούν να παρατείνουν την επικοινωνία με τους νεκρούς και να συντηρήσουν όσο μπορούν περισσότερο ζωηρή τη μνήμη των αγαπημένων τους.

Η χρυσαλίδα, που στα νέα ελληνικά είναι η πεταλούδα, είναι ο φορέας της ψυχής του νεκρού. Έτσι, η παρουσία της χρυσαλίδας είναι πολύ φυσιολογική, αφού είναι γνωστή η τάση των εντόμων να πλησιάζουν το φως. Άλλωστε, υπάρχει και η λαϊκή αντίληψη πως η πεταλούδα μοιάζει με την ψυχή.

Η μητέρα, λοιπόν, κάνοντας μια απέλπιδα προσπάθεια, να σώσει το άρρωστο κοριτσάκι της, ετοιμάζει μια τελετή  τα μεσάνυχτα που μοιάζει με κηδεία ή μνημόσυνο, χωρίς όμως την παρουσία κάποιου κληρικού.

Την βλέπουμε να θυμιατίζει και δίπλα στην Αννιώ να είναι απλωμένη στο πάτωμα  η φορεσιά του πατέρα  καθ’ ἥν τάξιν φορείται. Παραδίπλα, υπάρχει ένα σκαμνάκι σκεπασμένο με μαύρο πένθιμο πανί κι ένα σκεύος με νερό, το οποίο αποκτά θαυματουργικές ιδιότητες και απ’ αυτό πίνουν στο τέλος όλοι. Αυτό, αντιστοιχεί πέρα για πέρα στον αγιασμό και το νερό που ήπιε η Αννιώ μοιάζει με την τελευταία κοινωνία του μελλοθάνατου. Τέλος, εκατέρωθεν της Αννιώς, υπάρχουν δυο αναμμένες λαμπάδες και όσοι συμμετέχουν,  προσεύχονται γονυπετείς και  επικαλούνται τη βοήθεια του νεκρού, όπως οι πιστοί τη βοήθεια του Θεού.

Μέσα από τις λαικές αντιλήψεις για την έκβαση της αρρώστιας και το λαικό δρώμενο της χρυσαλίδας, συντελείται η αποκάλυψη ενός  ολόκληρου μικρόκοσμου μέσα από τις πολλαπλές σχέσεις που το αποτελούν με το φυσικό και μεταφυσικό τους περιβάλλον.

Ο Γεώργιος Βιζυηνός δεν αναφέρεται μόνο στις προλήψεις και στις δεισιδαιμονίες των κατοίκων της Βιζύης, μας περιγράφει εκτενέστατα  το εθιμικό πλαίσιο της υιοθεσίας στη Θράκη, όταν η Δεσποινιώ, μετά τον χαμό της Αννιώς, αποφασίζει να υιοθετήσει ένα άλλο κοριτσάκι.

Η όλη διαδικασία της υιοθεσίας, έχει μεγάλο ενδιαφέρον , αφού δεν υπάρχουν γραφειοκρατικές τυπικότητες, αλλά υπάρχει ένα καθορισμένο τελετουργικό από θρησκευτική και «πολιτική» άποψη.

Η διαδικασία μοιάζει με γιορτή, στην οποία φορούν όλοι τα καλά τους κι είναι η ακόλουθη:

Ο ιερέας παραδίδει το παιδί στη θετή μητέρα, αφού αυτή υποσχεθεί πως θα το αγαπήσει και θα το αναθρέψει σαν να ήταν φυσικό της παιδί. Η παράδοση γίνεται μπροστά στην εικόνα του Χριστού, στους φυσικούς γονείς και σε όλο το εκκλησίασμα.

Έπειτα, μια πομπή με τους συγγενείς και επικεφαλής τον πρωτόγερο του χωριού, τη νέα μητέρα και το κοριτσάκι πηγαίνει στο σπίτι της και έξω από την αυλόπορτα ζητάει και παίρνει διαβεβαίωση ότι κανένας δε θα διεκδικήσει το παιδί από τη νέα του μητέρα.

Τέλος, οι φυσικοί γονείς φιλούν και αποχαιρετούν το παιδί τους και με τους άλλους συγγενείς τους, φεύγουν, ενώ οι συγγενείς της νέας οικογένειας του παιδιού μπαίνουν στο σπίτι με τον πρωτόγερο και γλεντούν.

Απ’ όλα τα παραπάνω, ο Γεώργιος Βιζυηνός θεωρείται άξιος φορέας της θρακιώτικης παράδοσης και ανοίγει σίγουρα ένα παράθυρο στη Θράκη του 19ου αι. Μέσα από την αναδρομή στα ήθη, τα έθιμα, τις αντιλήψεις και τις συνήθειες της εποχής, μας κάνει να συμμετέχουμε ενεργά με το νου και την ψυχή μας στα δρώμενα, δίνοντάς μας την ευκαιρία σύγκρισης με τα σημερινά δεδομένα, που σίγουρα απέχουν κατά πολύ από τον μικρόκοσμο της Βιζύης, της γενέτειρας του αγαπημένου Θρακιώτη συγγραφέα.

 

Ευχαριστώ πολύ

 

Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΣΤΗΝ ΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΚΑΒΑΦΗ – ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ

Η Μάχη της Mαγνησίας Αναγνωρισμένα
 
Έχασε την παληά του ορμή, το θάρρος του.
Του κουρασμένου σώματός του, του άρρωστου

σχεδόν, θάχει κυρίως την φροντίδα. Κι ο επίλοιπος
βίος του θα διέλθει αμέριμνος. Aυτά ο Φίλιππος

τουλάχιστον διατείνεται. Aπόψι κύβους παίζει·
έχει όρεξι να διασκεδάσει. Στο τραπέζι

βάλτε πολλά τριαντάφυλλα. Τι αν στην Μαγνησία
ο Aντίοχος κατεστράφηκε. Λένε πανωλεθρία

έπεσ’ επάνω στου λαμπρού στρατεύματος τα πλήθια.
Μπορεί να τα μεγάλωσαν· όλα δεν θάναι αλήθεια.

Είθε. Γιατί αγκαλά κ’ εχθρός, ήσανε μια φυλή.
Όμως ένα «είθε» είν’ αρκετό. Ίσως κιόλας πολύ.

Ο Φίλιππος την εορτή βέβαια δεν θ’ αναβάλει.
Όσο κι αν στάθηκε του βίου του η κόπωσις μεγάλη,

ένα καλό διατήρησεν, η μνήμη διόλου δεν του λείπει.
Θυμάται πόσο στην Συρία θρήνησαν, τι είδος λύπη

είχαν, σαν έγινε σκουπίδι η μάνα των Μακεδονία.—
Ν’ αρχίσει το τραπέζι. Δούλοι· τους αυλούς, τη φωταψία.

(Από τα Ποιήματα 1897-1933, Ίκαρος 1984)

Αλεξανδρινοί Bασιλείς Αναγνωρισμένα
Εκτύπωση
Μαζεύθηκαν οι Aλεξανδρινοί
να δουν της Κλεοπάτρας τα παιδιά,
τον Καισαρίωνα, και τα μικρά του αδέρφια,
Aλέξανδρο και Πτολεμαίο, που πρώτη
φορά τα βγάζαν έξω στο Γυμνάσιο,
εκεί να τα κηρύξουν βασιλείς,
μες στη λαμπρή παράταξι των στρατιωτών.

Ο Aλέξανδρος— τον είπαν βασιλέα
της Aρμενίας, της Μηδίας, και των Πάρθων.
Ο Πτολεμαίος— τον είπαν βασιλέα
της Κιλικίας, της Συρίας, και της Φοινίκης.
Ο Καισαρίων στέκονταν πιο εμπροστά,
ντυμένος σε μετάξι τριανταφυλλί,
στο στήθος του ανθοδέσμη από υακίνθους,
η ζώνη του διπλή σειρά σαπφείρων κι αμεθύστων,
δεμένα τα ποδήματά του μ’ άσπρες
κορδέλλες κεντημένες με ροδόχροα μαργαριτάρια.
Aυτόν τον είπαν πιότερο από τους μικρούς,
αυτόν τον είπαν Βασιλέα των Βασιλέων.

Οι Aλεξανδρινοί ένοιωθαν βέβαια
που ήσαν λόγια αυτά και θεατρικά.

Aλλά η μέρα ήτανε ζεστή και ποιητική,
ο ουρανός ένα γαλάζιο ανοιχτό,
το Aλεξανδρινό Γυμνάσιον ένα
θριαμβικό κατόρθωμα της τέχνης,
των αυλικών η πολυτέλεια έκτακτη,
ο Καισαρίων όλο χάρις κι εμορφιά
(της Κλεοπάτρας υιός, αίμα των Λαγιδών)·
κ’ οι Aλεξανδρινοί έτρεχαν πια στην εορτή,
κ’ ενθουσιάζονταν, κ’ επευφημούσαν
ελληνικά, κ’ αιγυπτιακά, και ποιοι εβραίικα,
γοητευμένοι με τ’ ωραίο θέαμα—
μ’ όλο που βέβαια ήξευραν τι άξιζαν αυτά,
τι κούφια λόγια ήσανε αυτές η βασιλείες.

 

Απολείπειν ο θεός Aντώνιον Αναγνωρισμένα
Εκτύπωση
Σαν έξαφνα, ώρα μεσάνυχτ’, ακουσθεί
αόρατος θίασος να περνά
με μουσικές εξαίσιες, με φωνές—
την τύχη σου που ενδίδει πια, τα έργα σου
που απέτυχαν, τα σχέδια της ζωής σου
που βγήκαν όλα πλάνες, μη ανωφέλετα θρηνήσεις.
Σαν έτοιμος από καιρό, σα θαρραλέος,
αποχαιρέτα την, την Aλεξάνδρεια που φεύγει.
Προ πάντων να μη γελασθείς, μην πεις πως ήταν
ένα όνειρο, πως απατήθηκεν η ακοή σου·
μάταιες ελπίδες τέτοιες μην καταδεχθείς.
Σαν έτοιμος από καιρό, σα θαρραλέος,
σαν που ταιριάζει σε που αξιώθηκες μια τέτοια πόλι,
πλησίασε σταθερά προς το παράθυρο,
κι άκουσε με συγκίνησιν, αλλ’ όχι
με των δειλών τα παρακάλια και παράπονα,
ως τελευταία απόλαυσι τους ήχους,
τα εξαίσια όργανα του μυστικού θιάσου,
κι αποχαιρέτα την, την Aλεξάνδρεια που χάνεις.

 

Η Δυσαρέσκεια του Σελευκίδου Αναγνωρισμένα
Εκτύπωση
Δυσαρεστήθηκεν ο Σελευκίδης
Δημήτριος να μάθει που στην Ιταλία
έφθασεν ένας Πτολεμαίος σε τέτοιο χάλι.
Με τρεις ή τέσσαρες δούλους μονάχα·
πτωχοντυμένος και πεζός. Έτσι μια ειρωνία
θα καταντήσουν πια, και παίγνιο μες στην Pώμη
τα γένη των. Που κατά βάθος έγιναν
σαν ένα είδος υπηρέται των Pωμαίων
το ξέρει ο Σελευκίδης, που αυτοί τους δίδουν
κι αυτοί τους παίρνουνε τους θρόνους των
αυθαίρετα, ως επιθυμούν, το ξέρει.
Aλλά τουλάχιστον στο παρουσιαστικό των
ας διατηρούν κάποια μεγαλοπρέπεια·
να μη ξεχνούν που είναι βασιλείς ακόμη,
που λέγονται (αλλοίμονον!) ακόμη βασιλείς.

Γι’ αυτό συγχίσθηκεν ο Σελευκίδης
Δημήτριος· κι αμέσως πρόσφερε στον Πτολεμαίο
ενδύματα ολοπόρφυρα, διάδημα λαμπρό,
βαρύτιμα διαμαντικά, πολλούς
θεράποντας και συνοδούς, τα πιο ακριβά του άλογα,
για να παρουσιασθεί στην Pώμη καθώς πρέπει,
σαν Aλεξανδρινός Γραικός μονάρχης.

Aλλ’ ο Λαγίδης, που ήλθε για την επαιτεία,
ήξερε την δουλειά του και τ’ αρνήθηκε όλα·
διόλου δεν του χρειάζονταν αυτές η πολυτέλειες.
Παληοντυμένος, ταπεινός μπήκε στην Pώμη,
και κόνεψε σ’ ενός μικρού τεχνίτου σπίτι.
Κ’ έπειτα παρουσιάσθηκε σαν κακομοίρης
και σαν πτωχάνθρωπος στην Σύγκλητο,
έτσι με πιο αποτέλεσμα να ζητιανέψει.

 

 

 

Οροφέρνης Αναγνωρισμένα
Εκτύπωση
Aυτός που εις το τετράδραχμον επάνω
μοιάζει σαν να χαμογελά το πρόσωπό του,
το έμορφο, λεπτό του πρόσωπο,
αυτός είν’ ο Οροφέρνης Aριαράθου.

Παιδί τον έδιωξαν απ’ την Καππαδοκία,
απ’ το μεγάλο πατρικό παλάτι,
και τον εστείλανε να μεγαλώσει
στην Ιωνία, και να ξεχασθεί στους ξένους.

A εξαίσιες της Ιωνίας νύχτες
που άφοβα, κ’ ελληνικά όλως διόλου
εγνώρισε πλήρη την ηδονή.
Μες στην καρδιά του, πάντοτε Aσιανός·
αλλά στους τρόπους του και στην λαλιά του Έλλην,
με περουζέδες στολισμένος, ελληνοντυμένος,
το σώμα του με μύρον ιασεμιού ευωδιασμένο,
κι απ’ τους ωραίους της Ιωνίας νέους,
ο πιο ωραίος αυτός, ο πιο ιδανικός.

Κατόπι σαν οι Σύροι στην Καππαδοκία
μπήκαν, και τον εκάμαν βασιλέα,
στην βασιλεία χύθηκεν επάνω
για να χαρεί με νέον τρόπο κάθε μέρα,
για να μαζεύει αρπαχτικά χρυσό κι ασήμι,
και για να ευφραίνεται, και να κομπάζει,
βλέποντας πλούτη στοιβαγμένα να γυαλίζουν.
Όσο για μέριμνα του τόπου, για διοίκησι —
ούτ’ ήξερε τι γένονταν τριγύρω του.

Οι Καππαδόκες γρήγορα τον βγάλαν·
και στην Συρία ξέπεσε, μες στο παλάτι
του Δημητρίου να διασκεδάζει και να οκνεύει.

Μια μέρα ωστόσο την πολλήν αργία του
συλλογισμοί ασυνείθιστοι διεκόψαν·
θυμήθηκε που απ’ την μητέρα του Aντιοχίδα,
κι απ’ την παληάν εκείνη Στρατονίκη,
κι αυτός βαστούσε απ’ την κορώνα της Συρίας,
και Σελευκίδης ήτανε σχεδόν.
Για λίγο βγήκε απ’ την λαγνεία κι απ’ την μέθη,
κι ανίκανα, και μισοζαλισμένος
κάτι εζήτησε να ραδιουργήσει,
κάτι να κάμει, κάτι να σχεδιάσει,
κι απέτυχεν οικτρά κι εξουδενώθη.

Το τέλος του κάπου θα γράφηκε κ’ εχάθη·
ή ίσως η ιστορία να το πέρασε,
και, με το δίκιο της, τέτοιο ασήμαντο
πράγμα δεν καταδέχθηκε να το σημειώσει.

Aυτός που εις το τετράδραχμον επάνω
μια χάρι αφήκε απ’ τα ωραία του νειάτα,
απ’ την ποιητική εμορφιά του ένα φως,
μια μνήμη αισθητική αγοριού της Ιωνίας,
αυτός είν’ ο Οροφέρνης Aριαράθου.

Γενικές αρχές οργάνωσης και μεθόδου διδασκαλίας για την αρχαία ελληνική γλώσσα από μετάφραση

 

Οδηγίες του αναλυτικού προγράμματος σπουδών

 

Η μέθοδος διδασκαλίας, για να επικοινωνήσουν οι μαθητές με την πνευματική δημιουργία των αρχαίων ελλήνων συγγραφέων, είναι

− να ασκείται η ικανότητα για κριτική αφομοίωση και αξιολογική αποτίμηση των γνώσεων,

− να διευκολύνονται οι μαθητές να ανακαλύψουν τους τρόπους/δρόμους για να φθάσουν σε προσωπική επικοινωνία με τα κείμενα και σε αισθητική απόλαυση του περιεχομένου τους,

− να ασκηθούν να ερμηνεύουν τα αρχαία κείμενα μέσα στο κοινωνικό-πολιτικό και πολιτισμικό πλαίσιο της εποχής τους και στη συνέχεια να επιχειρείται διαχρονική εκτίμησή τους, ώστε να αποφεύγονται ανεπίτρεπτοι αναχρονισμοί,

− να στηρίζεται η επικοινωνία των μαθητών με το κείμενο στο ‘τι’, δηλ. στην ουσία του περιεχομένου, και στο ‘πώς’, δηλ. στην καλλιτεχνική μορφή, και μάλιστα στη σύζευξή τους,

− να προσαρμόζεται συνεχώς στις απαιτήσεις της κάθε διδακτικής ενότητας κρατώντας το νήμα των διδακτικών στόχων, που οδηγεί με ασφάλεια προς την επίτευξη του τελικού σκοπού.

 

Ειδικότερα, Κείμενα Αρχαίας Ελληνικής Γραμματείας από μετάφραση: Στο Γυμνάσιο, σ’ αυτή τη βαθμίδα υποχρεωτικής εκπαίδευσης, η προσέγγιση των κειμένων παρουσιάζει την ιδιαιτερότητα ότι γίνεται σε σημαντικό βαθμό με τη βοήθεια ενδιαμέσου που είναι η μετάφραση στη νεοελληνική γλώσσα, γεγονός το οποίο διευκολύνει, βέβαια, τη διδακτική διαδικασία, καθώς παραμερίζεται το γλωσσικό εμπόδιο, αλλά απαιτεί ταυτόχρονα συνεχή αναφορά στο χρόνο γραφής του συγκεκριμένου κάθε φορά κειμένου και ένταξή του στο πλαίσιο δημιουργίας του. Έχει μεγάλη σημασία το γεγονός ότι το μεταφρασμένο κείμενο είναι νέο κείμενο το οποίο έχει το δικό του δημιουργό με τη δική του ερμηνευτική εκδοχή, το δικό του κοινωνικο-πολιτισμικό πλαίσιο και τους δικούς του αποδέκτες -και από την άποψη αυτή αποτελεί σύγκλιση δύο πολιτισμών, του αρχαιοελληνικού και του νεοελληνικού.

Δεδομένου ότι η διδασκαλία της Α.Ε. Γρ. από μετάφραση δεν μπορεί να αξιοποιήσει τη γλώσσα των κειμένων που αποτελεί καθεαυτή κομμάτι πολιτισμού, πρέπει να εκμεταλλευτεί το εξαιρετικά σημαντικό πλεονέκτημα της αναστροφής/ενασχόλησης με πολύ περισσότερα κείμενα και της απρόσκοπτης επικοινωνίας με τους δημιουργούς έργων μεγάλης λογοτεχνικής και, επομένως, μορφωτικής αξίας.

Επίσης η διδασκαλία του κειμένου από μετάφραση μπορεί να αποτελέσει ένα εξαιρετικό μέσο επαφής με ποικίλα σχετικά θέματα από διαφορετικά γνωστικά πεδία [π.χ. το φιλοσοφικό θέμα της Απολογίας του Σωκράτη μπορεί να συνδεθεί με την Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή (απονομή της δικαιοσύνης), τα Θρησκευτικά (προβληματισμός γύρω από το θέμα του θανάτου), την Αισθητική Αγωγή (ζωγραφική αναπαράσταση του θέματος)] και να ανοίξει έτσι το δρόμο σε μια πολύπλευρη προσέγγιση της εποχής, στην οποία αυτό ανήκει, με προεκτάσεις και προς τη σύγχρονη εποχή.

 

Βιβλιογραφικές Προτάσεις Γλωσσολογικού Ενδιαφέροντος για την Ελληνική γλώσσα

  • Allen, Vox Greca
  • Browning R., Η Ελληνική, η Μεσαιωνική και Νέα
  • Fromkim Victoria – Rodman R. – Hyans N., Εισαγωγή στη μελέτη της γλώσσας
  • Καιμάκη – Κουτίτα, Στοιχεία Διαλεκτολογίας
  • Κουτσογιάννης Δ. – Αραποπούλου Μ., Γραμματισμός, Νέες Τεχνολογίες και Εκπαίδευση: Όψεις του τοπικού και του παγκόσμιου
  • Lyons J., Εισαγωγή στην Θεωρητική Γλωσσολογία
  • Παυλίδου Θ., Επίπεδα Γλωσσικής ανάλυσης
  • Σταματάκου Ι., Ιστορική Γραμματική Αρχαίας Ελληνικής

Προσυνεδριακή επετειακή συνάντηση του ΤΕΦ ΔΠΘ με θέμα «Ταυτότητες, Γλώσσα και Λογοτεχνία»

Στις 8 Οκτωβρίου 2015, στην Πανεπιστημιούπολη Κομοτηνής θα πραγματοποιηθεί με αφορμή τα 20 χρόνια από την ίδρυση του Τμήματος Ελληνικής Φιλολογίας στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης, Προσυνεδριακή Συνάντηση μεταπτυχιακών φοιτητών και υποψήφιων διδακτόρων.

Σε αυτό συμμετέχουν καταξιωμένοι συνάδελφοι με πολύ ενδιαφέρουσες ανακοινώσεις.

Ενδεικτικά:

Ντινούδη Σ.,

Από τη μυθιστορία στο μυθιστόρημα: Η εξέλιξη της ταυτότητας του ήρωα

Γεωργιάδου Ζ.,

Εικόνες του άλλου στο Αραβικόν μυθολογικόν

Μαρκούτη Π.,

SPECULUM FEMINAE: Όψεις και αναγνώσεις του πορτρέτου της Σεμπρωνίας στο BELLUM CATILINAE του Σαλλούστιου

ΣΤΡΟΓΓΥΛΗ ΤΡΑΠΕΖΑ/WORKSHOP:

Οι Ταυτότητες στην Εκπαίδευση: H αναζήτηση ταυτοτήτων στην τάξη διαφοροποιώντας τη διδασκαλία

Συντονισμός: Κορρέ Ειρήνη

Ομιλητές: Κορρέ Ε., Κανταρίδου Φ., Οτάμπασης Χ., Τσομπουλτή Σ.

Ακολουθεί το πρόγραμμα της συνάντησης σε αρχείο pdf:

programma_prosinedriaki sinantisi

Αρέσει σε %d bloggers: